Ο χώρος αυτός αποτελεί χώρο έκφρασης των απόψεων και των δράσεων μας για την εκπαίδευση και γενικότερα για την Παιδεία./ Un site où l'on peut exprimer son avis et s' exprimer sur la vie de l'école et de l'éducation.
Σάββατο 31 Μαρτίου 2012
Γκουαντανάμο - Active Member
Δευτέρα 26 Μαρτίου 2012
Ecole francohellénique Jeanne d'Arc
Un voyage dans l'amour
Photo 1 : Mme Odile Cobacho, attachée pour la coopération éducative,
Mme Hélène Bei et Mme Maria Stefanou
Photo 2 : Mme Hélène Bei et Mme Maria Stefanou
Κυριακή 25 Μαρτίου 2012
Les films préférés du Cours Spécial par Alex et Jean (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)
Les films préférés du Cours Spécial
par Alex et Jean
La Guerre des boutons
http://www.youtube.com/watch?v=CdeTRD-AaLs
Amélie
http://www.youtube.com/watch?v=sECzJY07oK4
Asterix And Obelix Take On Caesar
http://www.youtube.com/watch?v=pXq-Z65dAd0
Astérix et Obélix: Mission Cléopâtre
http://www.youtube.com/watch?v=XlhihCd6qtw&feature=fvst
Les aventures de Rabbi Jacob
http://www.youtube.com/watch?v=sl0vGuQENQA
La grande vadrouille
http://www.youtube.com/watch?v=uQkg8ITtGN8
Le Gendarme et les extra-terrestres
http://www.youtube.com/watch?v=ROc5JdNZ9ss
Les Choristes
Kimbu: Ταινία μικρού μήκους για το ρατσισμό.
Παρασκευή 23 Μαρτίου 2012
Αυτισμός - Καλλιτεχνικό Σχολείο Ηρακλείου
Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012
1ο βραβείο γαλλοφωνίας στο Μουσικό σχολείο Τρικά λων/ 1er prix du concours de la francophonie à l' école musicale de Trikala
Συγχαρητήρια και στους συνεργάτες μας από το Ecole Jeanne d' Arc!
Bravo à tous les participants au concours de la francophonie et surtout à l΄ école musicale de Trikala et à nos amis de l΄école francohellenique Jeanne d΄ Arc!!
ακούστε εδώ
heureux qui comme moi...
21 Mαρτίου: καλημέρα στην άνοιξη- καλημέρα στην ποίηση / bonjour au printemps- bonjour à la poésie
Σάββατο 17 Μαρτίου 2012
Τρίτη 13 Μαρτίου 2012
Top 10 : Les chansons préférées du « Cours Spécial » par Alex et Jean, Ελληνογαλλική Σχολή Jeanne d΄Arc Zaz – Je veux
Top 10 : Les chansons préférées du « Cours Spécial »
par Alex et Jean, Ελληνογαλλική Σχολή Jeanne d΄Arc
Zaz – Je veux
http://www.youtube.com/watch?v=Tm88QAI8I5A
Celine Dion – Vole
http://www.youtube.com/watch?v=454lNY5g35w
Edith Piaf - La vie en rose
http://www.youtube.com/watch?v=1zFc7nIJnvo&ob=av2e
Edith Piaf - Non, je ne regrette rien
http://www.youtube.com/watch?v=rzy2wZSg5ZM&ob=av2n
Edith Piaf - Padam Padam
http://www.youtube.com/watch?v=bMYB0si2x84&ob=av2n
Manu Chao - Me gustas tu
http://www.youtube.com/watch?v=mzgjiPBCsss
Manu Chao-Bongo Bong
http://www.youtube.com/watch?v=vJMLJVha5sw
Manu Chao-Clandestino
http://www.youtube.com/watch?v=rylGaxCyVYY
Caroline - Status Quo
http://www.youtube.com/watch?v=UFAmbHSTKgM
Jacques Brel - Ne Me Quitte Pas
http://www.youtube.com/watch?v=i2wmKcBm4Ik
Σάββατο 10 Μαρτίου 2012
Γλωσσοδέτες / Tongue Twisters
Γλώσσεψα την μπέρδα μου
Στην ελληνική λαογραφία ο όρος γλωσσοδέτης ή γλωσσολύτης ή και «καθαρογλώσσημα» αποτελεί συνήθως μια πρόταση, την οποία πρέπει κανείς να επαναλάβει ή να επαναλαμβάνει συνεχώς ταχύτερα, με λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους, περισσότερο όμως πλαστές, και που καθίστανται έτσι δυσπρόφερτες προκαλώντας τα γέλια με τους αποτυχόντες την ορθή επανάληψη.
Παλαιότερα αποτελούσε και «τεστ» προφορικών εισαγωγικών εξετάσεων στις στρατιωτικές Σχολές.
Της καρέκλας το ποδάρι ξεκαρεκλοποδαρώθηκε και την πήγαν στον ξεκαρεκλοποδαροτή να την ξεκαρεκλοποδαρώσει.
Γράψτε στα σχόλια γλωσσοδέτες στην Ελληνική & στη Γαλλική γλώσσα.
Πέμπτη 8 Μαρτίου 2012
Roy Carroll par G.S et A.K (Cours Spécial) Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά

Nationalité : Irlande du Nord
Club actuel : Olympiakos
Taille : 1.88 m
Période pro : depuis 1995
Poste : Gardien du but
Palmarès : Champion d'Angleterre en 2003 avec Manchester United
Champion d'Angleterre de D4 en 1997 avec Wigan
Parcours professionnel :
Saisons Equipes M.B.
1995-1997 Hull City 50 (0)
1997-2001 Wigan Athletic 167 (0)
2001-2005 Manchester United 72 (0)
2005-2007 West Ham 35 (0)
2007-2008 Glasgow Rangers 1 (0)
2008-2009 Derby County 38 (0)1
2009-2011 OB Odense 58 (0)
2011-2012 OFI Crète 16 (0)2
2012- Olympiakos 2 (0)
Sélections en équipe nationale :
Années Équipe M.B.
1998-1999 -Irlande du Nord espoirs 11(0)
1997-2006 -Irlande du Nord 19(0)
Colin Kazim-Richards par G.S. (Cours Spécial)

Colin Kazim-Richards
par G.S. (Cours Spécial), Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά
Colin Kazim-Richards est né le 26 août 1986 à Leytonstone en Angleterre. Il est connu aussi sous le nom de Kâzım(c’est le prénom avec lequel ses spectateurs l’appellent). C’est un footballeur international de nationalité turque, évoluant au poste d'attaquant.
Kazim-Richards fait son école primaire à Walthamstow et la il commence à avoir une grande passion pour le football. C’est pourquoi, c’est un athlète excellent avec une longue expérience.
En ce moment, il est footballeur de l’équipe grecque Olympiakos du Pirée mais il fait partie de l’équipe nationale de Turquie.
Πέμπτη 1 Μαρτίου 2012
HARD ROCK-METAL par Jason Filippopoulos (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)
HARD ROCK-METAL (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)
par Jason Filippopoulos
L’histoire de cette musique vient des années 70. C’est un genre de la musique rock. Les premiers groupes étaient Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple et après Judas Priest et Iron Maiden. Sa création est liée à une sorte de rage des jeunes qui voulaient exprimer leurs sentiments et se révolter contre le monde.
Au cours de ces quarante dernières années, la musique Metal se décline de différentes manières. Citons les plus populaires:
*Thrash Metal (Metallica, Megadeth, Slayer…)
*Death Metal (Arch Enemy, Death, Slipnot)
*Black Metal (Rotting Christ, Celtic Frost…)
*Power Metal (Iron Maiden, Judas Priest, Nevermore…)
*Epic Metal (Blind Guardian, Rhapsody, Nightwish…)
LE SON
Les instruments que la majorité des groupes « metal » utilise sont des guitares électriques, des batteries et la guitare basse électrique.
*La Guitare Électrique
Un des instruments des plus importants de la musique rock et metal est la guitare électrique. Après 1931, la guitare électrique est devenue nécessaire pour le jazz et le rock & roll à cause de sa capacité à varier le son de « clair à altéré ».
*Les Batteries
Le set est composé de :
-le bass drum
-le hi-hat
-le crash
- le ride
-les tom-tom drums
-le floor tom
Certains musiciens qui jouent de la batterie utilisent des tailles différentes en accordant la musique qu’ils préfèrent. En ce qui concerne le rock metal, les groupes utilisent le double bass drum pour avoir des rythmes plus rapides.
*La guitare Basse Electrique
C’est une forme de contrebasse, destinée à « remplir » la chanson.
Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου 2012
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ TOY ΣΤΑΥΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ, στη Μικαέλα – Ελένη Γκάμπρια (Cours Spécial), Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά Jeanne D’Arc

στη Μικαέλα – Ελένη Γκάμπρια (Cours Spécial)
Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά Jeanne D’Arc
Στην εκπομπή σας «Πρωταγωνιστές» με ποιο κριτήριο επιλέγετε τα θέματά σας;
- Αναζητούμε κατά κανόνα άφθαρτα τηλεοπτικά πρόσωπα που να μπορούν να διηγηθούν την περιπετειώδη ζωή τους χωρίς όμως να γίνονται θεατρίνοι. Συνήθως βέβαια, πρώτα εντοπίζουμε το θέμα και μετά τους ήρωες του. Με τους συνεργάτες μου κάνουμε μια διεξοδική έρευνα, «ζυγίζουμε» τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των προσώπων και αποφασίζουμε. Καθοριστικό ρόλο στην τελική επιλογή έχει το ένστικτο. Να διαβλέψουμε δηλαδή ποιος πρωταγωνιστής θα εκπροσωπήσει επαξίως την δική του «μικρή κοινωνία».
- Νομίζω ότι αυτό που αναγνωρίζουν όλοι στους Πρωταγωνιστές, είναι ότι είναι μια εκπομπή που προσπαθεί με τόλμη και χωρίς ταμπού – με σεβασμό όμως - να παρουσιάσει άγνωστες «κλειστές» κοινωνίες। Τα σύνορα της μεγάλη μας κοινωνίας δεν τελειώνουν σε 5 κύριους δρόμους. Υπάρχουν και τα πίσω στενά και οι απέναντι λόφοι. Αιρετικές απόψεις, πρωτοπορίες ή μειοψηφίες, γκέτο ή ερευνητικά κέντρα, διάνοιες ή «τρελοί», όλοι αυτοί «μαθαίνουν» μέσα από τους «Πρωταγωνιστές» στον κόσμο ότι πέρα από τον μικρόκοσμο του καθενός, υπάρχει μια πολύπλοκη κοινωνία που για να την αλλάξεις ή για να αλλάξεις εσύ μέσα της, πρέπει να τη γνωρίσεις. Αυτό προϋποθέτει έρευνα, σεβασμό στη γνώση αλλά και στην αλήθεια του κάθε πρωταγωνιστή.
Η δημοσιογραφία σας έχει ανθρωποκεντρικό περιεχόμενο. Πολλές φορές καταγράφετε τον ανθρώπινο πόνο αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις δίνετε στις ιστορίες σας ένα θετικό μήνυμα, ή μια ελπίδα. Πώς το επιτυγχάνετε;
- Ο πόνος δεν είναι κάτι έξω από τη ζωή του ανθρώπου. Είναι μέρος της αληθινής ζωής και ως τέτοιον τον καταγράφουμε. Από μια απόσταση όμως. Δε γινόμαστε ένα με αυτόν, δε γινόμαστε ψυχοπονιάρηδες, δεν είναι αυτός ο ρόλος του δημοσιογράφου. Προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τον πόνο και τελικά να αντλήσουμε γνώση από αυτόν και ίσως και δύναμη.
Interview accordée par Stavros Théodorakis
à Mikaela – Eleni Gkampria (Cours Spécial)
Selon quel critère choisissez-vous les sujets pour votre émission télévisée "Protagonistes"?
Tout d'abord nous sommes en quête de personnes de télévision qui ne soient pas usées et qui puissent raconter leur vie aventureuse, sans se donner en spectacle. Bien sûr, le plus souvent, nous repérons tout d'abord le sujet et puis après ses héros. Mes collaborateurs et moi, après une enquête détaillée, nous "réfléchissons" sur les pour et les contre et enfin nous décidons. Mais ce qui joue le rôle déterminant dans notre choix final, c'est l'instinct. Entrevoir, donc, quel protagoniste méritera de représenter la "petite société" dans laquelle il vit.
Dans les histoires humaines que vous choisissez de présenter, quel est le rôle de l'enquête et quel est celui de la recherche de la vérité?
Je pense que ce que tous reconnaissent à l’émission "Protagonistes", c'est qu'il s'agit d'une émission qui cherche à présenter avec témérité, sans tabous - et pourtant avec respect - des sociétés inconnues, bien fermées. Notre société si étendue ne se limite pas aux cinq rues principales. Il y a encore les petites rues étroites, les collines d'en face. Opinions hérétiques, avant-garde ou minorités, ghettos ou centres de recherche, génies ou "fous", tous apprennent à travers "Protagonistes" qu'au delà du microcosme de chacun, il existe une société complexe que l’on doit avoir connue pour pouvoir la changer ou pour changer en elle. Ce qui présuppose enquête, respect de la connaissance ainsi que de la vérité de chaque protagoniste.
Votre journalisme a un sens anthropocentrique. Vous peignez souvent la douleur humaine mais, même dans ces cas-là, vous donnez à vos histoires un message positif ou un espoir. Comment y arrivez-vous?
La douleur ne se trouve pas hors de la vie de l'homme. Elle fait partie de la vraie vie et c’est en tant que telle que nous la peignons. Mais à distance. Nous ne faisons pas un avec elle, nous ne devenons pas compatissants, ce n'est pas le rôle du journaliste. Nous cherchons à interpréter la douleur et, enfin, à en puiser de la connaissance même de la force.
Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2012
ΓΕΙΑ! , Salut!
Θαλασσοφόρος άνεμος
στα βράχια γονατίζει
Μια αλκυόνη άπειρη,
τρεκλίζοντας στην άμμο,
τον οίστρο κυνηγά
Ο ήλιος ολομέθυστος
στα σύννεφα σκοντάφτει,
χαμογελά γλιστρώντας
Σαν ντροπαλό παιδάκι
σηκώνεται δειλά
Βλέπει την αλκυόνη
και της φωνάζει
Vent venant de la mer
s'agenouille sur les rochers
Une alcyone infinie(sans experience),
titube dans le sable,
poursuivont l'oestre(la verve)
Ivre le soleil
trébuche dans les nuages,
il sourie en glissant
Comme un enfant pudique
se dresser timidement,
voit alcyone et il lui cris
poème de Ελένη Μωυσιάδου-Δοξαστάκη en traduction libre de Grecque...
Λύτρα
Σαν Λεωνίδας δίνει μάχες η ψυχή.
Μονάχα χάνοντας κερδίζει.
Καλός στρατιώτης∙ αγαθός, που αψηφά
Του τόπου τα γυρίσματα,
Του Εφιάλτη τα όνειρα
Και κάποιου Ξέρξη υπερφίαλου
Τις βουλές.
Κριτική παρουσίαση της συλλογής "Έλυτρα και λύτρα"
Ελένη Μωυσιάδου- Δοξαστάκη, Έλυτρα και Λύτρα
( Ποίηση, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 2009)
Θα ξεκινήσω μιλώντας για τον ποιητικό λόγο, την ποιητική γλώσσα, και την ποιητική ιδεολογία της φίλης και συναδέλφου Ελένης Μωυσιάδου με δύο προειδοποιήσεις. Δεν είναι δικές μου, είναι της ποιήτριας. Η πρώτη είναι ο ίδιος ο τίτλος της συλλογής: Έλυτρα και Λύτρα. Η δεύτερη είναι στο εσώφυλλο, πριν από την αφιέρωση στις κόρες της. Διαβάζω: Γιατί η ποίηση είναι ο μόνος λόγος-ήχος που μπορεί να αρθεί στο ύψος της σιωπής για όσα δεν μπορεί κανείς …να μιλάει.
Τούτο σημαίνει ότι η ποιητική γλώσσα ουσιαστικά είναι το κομμάτι που καταφέρνει να αποσπάσει ο ποιητής από την ατελεύτητη χώρα της σιωπής, από την άηχη χώρα του άρρητου. Η ποίηση, επομένως, στη γλωσσική της διατύπωση –ασφαλώς και δεν εξαντλείται στη γλώσσα το φαινόμενό της- συγκροτεί μια γλωσσική οικοδομή που αίρεται στο ύψος της σιωπής. Σχηματοποιώ μαζί σας αυτά που αποκομίζω από τη δεύτερη, είπαμε, προειδοποίηση της ποιήτριας∙ θα έρθω και στην πρώτη, του τίτλου. Λοιπόν: η ποίηση είναι ύψος και σιωπή. Ωστόσο, κάθε ύψος υποβάλλει και επιβάλλει την ανάγκη της πτήσης.
Όμως πώς τελείται αυτή η πτήση; Το πού τελείται, σε ποιο χώρο δηλαδή, σε ποια θεματική περιοχή, μας το παρουσίασε με πειθώ και καίριο λόγο ο αγαπητός Αντώνης. Το πώς τελείται αυτή η πτήση, τούτο πρέπει να το αναζητήσουμε στον ίδιο τον ποιητικό λόγο. Ο λόγος έχει τα πτερά, γι’ αυτό και ο Όμηρος είπε τα έπεα πτερόεντα, ο δε Πλάτωνας τον ποιητή πτηνόν κούφον, ελαφρό πετούμενο. Η Μωυσιάδου όχι τυχαία στο μέσον περίπου της συλλογής της τοποθετεί το ποίημα με τον τίτλο Πτερόεν –σαφής υπαινιγμός στην πτητική δυνατότητα του λόγου αλλά και στα πιθανά ατυχήματα που συνοδεύουν κάθε πτήση. Το συγκεκριμένο ποίημα παρακολουθεί την ανθρώπινη περιπέτεια-πτήση στον χώρο και τον χρόνο για την αναζήτηση της ακριβούς γνώσης του κόσμου. Η ποιήτρια μάλιστα δηλώνει στο τέλος του ποιήματος την ανεπάρκεια του πτερόεντος λόγου για την εξακρίβωση του μυστηρίου της ύπαρξης και του κόσμου, δανειζόμενη τη ρήση του Πυθαγόρα: Σοφός μονάχα ο Θεός, εδώ που τα μιλάμε… οι απαντήσεις έπεα κι ως άνθρωποι- ξεχνάμε.
Πριν συνεχίσω αυτό το εντελώς προσωπικό ερμηνευτικό ταξίδι στη συλλογή της Μωυσιάδου, ας σταματήσω και πάλι για να αναλογιστώ πού έχω φτάσει αλλά και τι έχει προστεθεί ωστόσο στις αποσκευές μας. Η ποίηση λοιπόν είναι λόγος πτερόεις που μας αίρει στη σιωπή και τη λήθη. Η λήθη είναι τώρα το καινούριο στοιχείο, με βάση το ποίημα Πτερόεν. Χρήσιμο είναι στο σημείο αυτό να σκεφτούμε ότι η λήθη είναι θεμελιακό στοιχείο της ίδιας της ποίησης, όπως τουλάχιστον αναφέρεται στην ιδρυτική της ποιήσεως πράξη, με βάση όσα οι Μούσες εκμυστηρεύονται στον Ησίοδο, ποιητή της Θεογονίας. Κατά τούτο και η λήθη είναι πτερόεσσα, είναι πράξη δηλαδή ελευθερίας. Σε αυτήν την πράξη εστιάζει και από τον ίδιο τον τίτλο του, το κομβικό για τη συλλογή ποίημα Έλυτρα λήθης. Έτσι φτάνουμε τώρα σε ό,τι υποσχέθηκα στην αρχή, στον τίτλο της ίδιας της συλλογής: Έλυτρα και Λύτρα.
Θα μου πει κάποιος και με το δίκιο του ότι ο τίτλος αυτού του ποιήματος Έλυτρα λήθης δεν είναι ακριβώς ο τίτλος της συλλογής. Ωστόσο, το ίδιο το ποίημα αντιτείνει επιχείρημα, καθώς διαλαμβάνει στο περιεχόμενό του τον όρο Λύτρα, τον οποίο διασυνδέει με τον όρο μνήμη: διαβάζω τον στίχο: «τους ζωντανούς, λένε, η μνήμη εκδικείται και λύτρα απαιτεί». Για να τα βάλουμε όμως σε μια σειρά τα πράγματα. Τι σημαίνει ο όρος Έλυτρα: είναι από το αρχαίο ρήμα εἰλύω και ο όρος έλυτρον σημαίνει: κάλυμμα, περιτύλιγμα, καθεμιά από τις ανώτερες και σκληρές φτερούγες των κολεόπτερων και άλλων εντόμων που αποτελούν επικάλυμμα για τις κατώτερες φτερούγες, σκληρό περίβλημα σε όργανα, όπως μύες και τένοντες. Θα έλεγε επομένως κανείς ότι έλυτρον σημαίνει και φτερό και προστασία.
Υπό την έννοια αυτή, ο τίτλος του ποιήματος Έλυτρα λήθης μπορεί να αποδοθεί ως τα προστατευτικά φτερά της λήθης, που μας βοηθούν να πάμε πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, πέρα από την οδύνη και τη συνείδηση, πέρα από την τυραννία της μνήμης και των απαιτήσεών της, πέρα από το πάθος του καθ’ημέραν βίου. Διαβάζω από το ποίημα Έλυτρα λήθης: κι όταν η λήθη αμφιδρομεί μες στις ξερολιθιές, ψυχή/καμιά δε φυλακίζεται.. Τώρα φαίνεται πως το αίνιγμα του τίτλου της συλλογής λύεται ή τουλάχιστον αποκτά προσβάσεις για την επίλυσή του. Ας προσθέσω σε κάθε ουσιαστικό του τίτλου ΄Ελυτρα και Λύτρα τους όρους που βρήκα στο ποίημα: Έλυτρα λήθης και Λύτρα μνήμης. Σε αυτό το δίπολο συμπυκνώνεται η ποιητική της Μωυσιάδου. Η μνήμη είναι τόσο κοντά στη λήθη όσο και οι όροι Έλυτρα και Λύτρα∙ ένα έψιλον τους χωρίζει. Η μνήμη είναι η λύτρωση της λήθης και η λήθη είναι η λύτρωση της μνήμης. Σε αυτό το παράδοξο, όπου η απώλεια είναι κέρδος και το κέρδος απώλεια πετούν τα Έλυτρα και καταβάλλονται τα Λύτρα. Μόνο που το σιωπηλό, άρρητο και πτερόεν Έλυτρον και Λύτρον είναι η ίδια η Ψυχή. Διαβάζω το υπέροχο κατ’εμέ ποίημα Λύτρα:
Σαν Λεωνίδας δίνει μάχες η ψυχή.
Μονάχα χάνοντας κερδίζει.
Καλός στρατιώτης∙ αγαθός, που αψηφά
Του τόπου τα γυρίσματα,
Του Εφιάλτη τα όνειρα
Και κάποιου Ξέρξη υπερφίαλου
Τις βουλές.
Αυτές τις μάχες δίνει η ψυχή, η οποία είναι ουσιαστικά ο πτερόεις λόγος της ποίησης. Αυτή η ψυχή, σύμφωνα με την Μωυσιάδου, «σαν το δραπέτη/ ή ως πνοή ανέμου ξεγλιστρά/ τους επαλλήλους κύκλους ν’ανιχνεύσει/μιας τάξης κοσμικής, /όπου το νυν και το αεί/ ορθοτομούν το χάος.» Αυτή την ανίχνευση η ποιήτρια την επιχειρεί με όργανο πτήσης τον ίδιο τον ελληνικό λόγο στη διαχρονία του. Έτσι μόνον μπορεί η Μωυσιάδου, όπως έχει δείξει με γνώση και με τρόπο σε άρθρο της η αγαπητή Τασούλα Μαρκομιχελάκη, να διατρέχει όλες τις σφαίρες της ελληνικής γλωσσικής επικράτειας.
Γι’ αυτό και χρησιμοποιεί, για να δανειστώ και να παραλλάξω τον Ελύτη, «λέξεις ερχωμένες από πολύ παλαιά ή άλλες νεότερες, ακόμα και ιδιωματικές» οι οποίες συνωστίζονται στην άκρη της πένας της και σαλεύουνε σαν κάτι να ζητάνε και αναπηδούν ως το σημείο να σε πιτσιλάνε στο πρόσωπο και τα μάτια.». Η Ελένη μας πιτσιλάει το πρόσωπο και τα μάτια με τέτοιες λέξεις, οι οποίες ωστόσο δεν μειώνουν την όρασή μας, την οξύνουν και την διανοίγουν. Διότι δεν είναι το χέρι που τρίβει τα μάτια μας για να δούμε καλύτερα τον κόσμο, είναι ο λόγος που είδαμε, ο λόγος που ακούσαμε, ο λόγος που είπαμε ή δεν είπαμε. Ενδεικτικά μόνον αναφέρω τις λέξεις: μυθίζει, δέργμα, μορόεις, μυλαύλακο, παννυχίζει, τηλαυγής.
Είναι μάλιστα ενδιαφέρον από τη μια και ανοίκειο από την άλλη στην ποιητική μας παράδοση το γεγονός ότι η ποιήτρια συγκροτεί δημοτικούς ρυθμούς με λόγιες, αρχαιοπρεπείς ή αρχαίες λέξεις. Ένα παράδειγμα: δίχα ο χρόνος τέμνεται κι αμφίθυμος μυθίζει/ μια ρήτρα αποφατική /σαν μιας ευθύνης «οίδα»/δεδικασμένο απ’ την τυφλή –κατά κανόνα/Δίκη. Η Μωυσιάδου φαίνεται να πιστεύει σε αντίθεση με τη σεφερική αρχή για την απλότητα στη γλώσσα της ποίησης πως εξ ορισμού δεν πρέπει να αποκλείονται στον ποιητή οι αναλήψεις από το ταμείο της γλωσσικής διαχρονίας. Αντιθέτως επιτρέπονται, για να μην πω επιβάλλονται, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τον Ελύτη. Η συλλογή της αυτό καταθέτει ως ποιητική πρακτική, και τούτο συνιστά έναν πρόσθετο προβληματισμό για τη γλώσσα, στην οποία κάθε φορά γράφεται η ποίηση ή οφείλουν οι ποιητές να τη γράφουν. Προσωπικά δεν είμαι αντίθετος στον ερανισμό, στη διάνθιση ή την αναπαρθένευση της γλώσσας, όταν στο όλον του ποιήματος και του ρυθμού του δεν δημιουργούνται προβλήματα.
Η Μωυσιάδου ως επί το πλείστον σε τούτο το προκλητικό για τα σύγχρονα ποιητικά γλωσσικά ήθη εγχείρημά της αποφεύγει τις κακοτοπιές και αρθρώνει έναν λόγο –«κλειδί παλίντροπο στου μύθου τις χορδές», έναν λόγο που ασφαλώς δείχνει πόσο υποψιασμένη είναι για το ποιητικό φαινόμενο αλλά και για την ίδια τη ζωή. Έναν λόγο που γίνεται σύγχρονος και αρχαίος συρτός χορός πάνω στη δισύλλαβη Γαία, κάτω από τα χέρια του ουρανού που μας τραβά στο άφθογγο με ορμή. Γύρω μονάχα παρελθόν και μέλλον, όπως λέγει η ποιήτρια, και στο μέσον θα πρόσθετα μια σπονδή με ένα κροντήρι λεπτοδουλεμένο που έχει μέσα του για κρασί τα Έλυτρα και τα Λύτρα ενός τιμαλφούς ποιητικού λόγου, που ανεμίζει και πλέει ήδη στα βαθιά του γλωσσικού μας πόντου κι έχει την πλώρη βάλει γι’ ακόμη μεγαλύτερα και δυσκολότερα εύγε.
Ελένη, σ’ ευχαριστώ για τούτο το ερέθισμα και για τούτο το ταξίδι στον ατελεύτητο της ποίησης πόντο.
Περιοδικό ΔΙΑΛΟΓΟΣ, τεύχος 20- 21, Μάρτιος 2011
Κριτική προσέγγιση στο "Συρτό χορό"

Ήδη στις πρώτες κριτικές που γράφτηκαν για την ποιητική συλλογή της Ελένης Μωυσιάδου Έλυτρα και λύτρα (εκδόσεις Οδυσσέας 2009) –τόσο δημοσιευμένες στον Τύπο όσο και διατυπωμένες σε επιστολές που έλαβε η ποιήτρια– επισημάνθηκε ως κεντρική θεματική της ο χρόνος.
Τα σχόλια εκείνα είναι ποικίλα και εύστοχα· ωστόσο, αναπόφευκτα, κινούνται σε μια γενικότερη θεώρηση της συλλογής. Γι’ αυτό προτίμησα εδώ σήμερα να “διαβάσω” μαζί με τους αναγνώστες μας ένα απ’ τα ποιήματα της ευαίσθητης συναδέλφου φιλολόγου, σε μιαν απόπειρα να αναδείξω τη «φιλοσοφημένη αντίληψη του χρόνου» που, όπως γράφτηκε, διακρίνει το έργο της.
Ας θυμηθούμε όμως πρώτα το ποίημα για το οποίο ο λόγος: τον “Συρτό χορό”, που τον ξεχώρισα αμέσως όταν πρωτομελέτησα τη συλλογή.
Συρτός χορός
Συρτός χορός αφορισμών – πέντε αισθήσεις πλάνες.
Χαλκείο απάτης έμπεδο για μέρες δανεικές.
Ηνεμόεσσαι άκριαι – ανάροτες αλάνες
κι ένα κλειδί παλίντροπο στου μύθου τις χορδές.
Φευ! Το παρόν, το παρελθόν- ρήτρα διαχρονική:
Αίμα και φως αίμα για φως
και πάλι απ’ την αρχή.
Πίσω απ’ τους φθόγγους άφθογγος
αναβαθμός αιώνων
σαν κομπολόι μοίρας.
Κι έξω δυο συλλαβές
γυμνές και ολοστρόγγυλες
στα νύχια της αλμύρας.
Γαί-α! Μητέρα άδολη κι αθώα μητριά.
Γαί-α! Μητέρα άλικη πληγή πάνω στα χέρια.
Κι ύστερα δείπνος μυστικός – κρυφή η προδοσία.
Λύτρα πληρώνουν κι οι θεοί για την αθανασία.
Ηνεμόεσσαι άκριαι – στείρα διαλεκτική.
Σαν είν’ ο χρόνος σιτευτός οι άσωτοι πολλοί.
Φευ! Το παρόν, το παρελθόν-
ρήτρα συγχρονική:
Αίμα και φως αίμα για φως
και πάλι απ’ την αρχή.
Πίσω απ’ τις λέξεις άφθογγος
αναβαθμός αιώνων
σαν κομπολόι μοίρας.
Κι έξω δυο συλλαβές
γυμνές και ολοστρόγγυλες
στα νύχια της αλμύρας.
Γαί-α! Μητέρα, μητριά! μισή στα παραμύθια,
Που εφτασφράγιστη κρατάς πανάρχαια βουλή,
Μ’ ένα δικό σου μυστικό γερνώ από συνήθεια:
Ξέρεις πως κι η αλήθεια σου μου δόθηκε μισή.
Τώρα αρνείται κι ο βωμός – αδώρητος η πείρα,
μες στον ανεμοστρόβιλο θυσία να δεχτεί.
Ηνεμόεσσαι άκριαι – ανάγλυφα στη χείρα
τριάντα τα αργύρια κι άβυσσος η ψυχή.
Φευ! Το παρόν, το παρελθόν-
ρήτρα μελλοντική:
Αίμα και φως αίμα για φως
και πάλι απ’ την αρχή.
Πίσω απ’ τις φράσεις άφθογγος
αναβαθμός αιώνων
σαν κομπολόι μοίρας.
Κι έξω δυο συλλαβές
γυμνές και ολοστρόγγυλες
στα νύχια της αλμύρας.
Γαί-α! Μητέρα, μητριά, μαζί σου θα χαθώ.
Εσύ μισή στο μύθο σου κι εγώ στο μυστικό.
Η ποιήτρια εξαρχής κατευθύνει τον αναγνώστη της να διαβάσει το ποίημα σε μια χρονική αλληλουχία: τονίζει με μαύρα στοιχεία τα επίθετα διαχρονική, συγχρονική, μελλοντική, που κινούνται πάνω στον οριζόντιο άξονα του χρόνου, από το παρελθόν προς το μέλλον. Και οι τρεις είναι χαρακτηρισμοί που συνοδεύουν τη λέξη ρήτρα – δηλαδή τον όρο μιας συμφωνίας, ενός συμβολαίου.
Ωστόσο η αλληλουχία στην οποία μας βάζει η Ελένη, αυτό της το “συμβόλαιο” με τον αποδέκτη της ποίησής της, δεν είναι μόνο χρονική: είναι και γλωσσική. (Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τη λεπτή σχέση της ποιήτριας με τη γλώσσα, αντικείμενο της δουλειάς της – μα και κατεξοχήν εργαλείο της τέχνης της.) Έτσι, άλλες τρεις λέξεις του ποιήματος είναι τονισμένες με μαύρα στοιχεία, κι αυτές αναφέρονται στη γλωσσική επικοινωνία, ξεκινώντας από την πιο πρωτόγονη μορφή γλωσσικής έκφρασης, τους φθόγγους (που όμως είναι και όρος της μουσικής, είναι οι νότες), και συνεχίζοντας με ολόενα και πιο σύνθετες (έντεχνες) μορφές: τις λέξεις και τέλος τις φράσεις.
Οι έξι τονισμένες λέξεις εμφανίζονται ανά δύο, από μία για τον χρόνο και τη γλώσσα, στα τρία ρεφρέν του ποιήματος. Όλο το ποίημα έχει μια στέρεη αρχιτεκτονική δομή που οργανώνεται σε τρία μέρη, τα οποία ορίζονται από την επανάληξη του τρίστροφου ρεφρέν. Τρία μέρη στα οποία χρόνος και γλωσσική έκφραση διαπλέκονται αξεδιάλυτα, σαν να θέλουν να μας δώσουν μιαν ιστορία της ελληνικής γλώσσας – μιαν ιστορία πολύ ξεχωριστή, συμβολική και ταυτόχρονα συγκεκριμένη.
Τα τρία μέρη του ποιήματος λοιπόν ορίζονται από τα τρία ρεφρέν, που το καθένα έχει τρεις στροφές: οι δύο πρώτες είναι πανομοιότυπες και τις τρεις φορές, με μόνη εξαίρεση τις τονισμένες λέξεις· αντίθετα, η τρίτη στροφή του ρεφρέν ποικίλλει εκφραστικά, όμως διατηρεί ως θέμα της την εικόνα της γης (γαία) ως μητέρας-μητριάς.
Και ο τίτλος – προς τι ένας τίτλος που παραπέμπει στη λαογραφία; Είναι κι αυτός μέρος του παιχνιδιού με τον χρόνο: είναι η χάντρα του κομπολογιού που ανήκει στην ελληνική λαϊκή παράδοση. Μόνο που στο ποίημα η λαϊκή παράδοση δεν στέκεται μόνη της. Συνυφαίνονται διαρκώς: η δημοτική παράδοση, που εκφράζεται ήδη στον τίτλο (ο οποίος επαναλαβάνεται στην αρχή του πρώτου στίχου) αλλά και στους σκόρπιους δεκαπεντασύλλαβους στίχους· και η λόγια, που φαίνεται πρωτίστως στην εκλεπτυσμένη χρήση αρχαίων λέξεων και φράσεων.
Όμως δεν παραπέμπει μόνο σε λαογραφικά δρώμενα ο συρτός χορός.
Δεν θα μπορούσε το μυαλό μας να μην πάει και στα χορικά αρχαίας τραγωδίας. Άλλωστε σε όλη την έκταση του ποιήματος, το παιχνίδι που η ποιήτρια επιδιώκει να παίξει με τον χρόνο μάς επιτρέπει να κινούμαστε ελεύθερα πίσω και μπρος στην ελληνική ιστορία: Έτσι, μαζί με το παρόν, το παρελθόν, συμπράττουν εδώ η αρχαιότητα με τον χριστιανισμό. Η αρχαιότητα εκφράζεται με ομηρικές και προσωκρατικές φράσεις, κινείται στου μύθου τις χορδές, πάνω σ’ ένα βωμό, με μια πανάρχαια βουλή· και ο χριστιανισμός εκφράζεται με επεισόδια που μας μεταφέρουν στην ιστορία του Θείου Πάθους: δείπνος μυστικός, κρυφή προδοσία, τριάντα τα αργύρια, αλλά και ένα λογοπαίγνιο με την παραβολή του Ασώτου (το καταπληκτικό Σαν είν’ ο χρόνος σιτευτός, οι άσωτοι πολλοί), όπου πάλι ο χρόνος είναι ο πρωταγωνιστής.
Αρχαιότητα, χριστιανική παράδοση, λαϊκός πολιτισμός – γλωσσική έκφραση, δρώμενα, δοξασίες: ολόκληρη η πορεία του ελληνισμού σε ένα ποίημα, σε ένα “χορό” που η Ελένη Μωυσιάδου μάς καλεί να χορέψουμε στην αόρατη “ορχήστρα” της ελληνικής ιστορίας, της ελληνικής ποίησης.
