Σάββατο 31 Μαρτίου 2012

Γκουαντανάμο - Active Member

Αναδημοσίευση από την έντυπη εφημερίδα του 3ου Γυμνασίου Ηρακλείου "ΑΝΤΙστύλι"

Ακούστε το στο Youtube

Πάμε παρέα, αδερφέ μου, μη κάνεις κράτη.
Το έχω άχτι να περάσω απ' τον συρμάτινο φράκτη
και τον ήλιο να θαμπώσω για λίγο,
να μη μας πάρουν χαμπάρι όσο θ' ανοίγω και θα πνίγω
στης γης τα ρήγματα, τα πιο όμορφα κρίματα,
ζωής θελήματα, της φτώχειας γεννήματα,
μονάκριβα ποιήματα και δίπλα στα θύματα
η παρέα μου ίχνη αφήνει, και πατήματα

Πάμε...

Υο! Noi non vogliamo Bush, il figlio di papa.
Non vogliamo questa guerra che ι contro l'umanita.
Noi prenderemo il sole, il sole e la liberta,
sulla spiaggia di Guantanamo il vento ci portera.

Τρομάξτε τους ήδη φοβισμένους δεσμώτες
με λόγια και νότες κι οι ατσάλινες πόρτες
ραγίζουν κι οι ταπεινοί τα ουράνια αγγίζουν,
δυο πύρινα μάτια και πύργους γκρεμίζουν.

Πάμε...

A Guantanamo in gabbia c' ι anche gente innocente,
gente presa a caso che non c' entra niente.
Dove sono i processi? Le prove? I diritti?
Noi non stiamo zitti, non stiamo zitti.
Falso, falso, falso, falso grande capo,
sei un capo solo col fucile puntato.
Non ti rispetta piϊ nessuno ormai nel mondo.
Guantanamo e la guerra non nascondono il tramonto.

Noi non vogliamo Bush e faraoni predatori,
petrolieri ricoperti di rubini e ori.
Noi non vogliamo Bush che coltiva il terrore -
ultima spiaggia e speranza per restare al potere.
Schiacciati in fondo al mondo come sardine
eppure ancora vedi che l'umanita combatte e vive.
Questo canto vola, oltre oceani e colline
dove un nuovo mondo sorge e per voi c' ι scritto:
"Fine".
Lets wonder, lets fly, lets find us
in Guantanamo and free the fire.

Πάμε σαν διψασμένα πουλιά
μέχρι το Γκουαντανάμο
να πάρουμε τη φωτιά

How can we free the prisoners of war,
from indefinite detention down in Cuba?
I feel sorry for the innocent ones who suffer,
so we dedicate this one to all world leader.
If you live in a glass house, don't throw stones.
What gives you the right to invade people's homes?
Terrorism is something that we can't condone,
but there is more than one reason why the towers came
down.

Πάμε σαν διψασμένα πουλιά
μέχρι το Γκουαντανάμο
να πάρουμε τη φωτιά

Vamos aser lo imposible
por una vez mas como embieja saga
con un tripulacion puro la roja armada
que viene de los sinquo orizontes del mundo.
Curagaro deada da aqua
y ensima las barreras enredal istorias
nosostros quon allas de barro y las palabras ammos
libertaremos el fuego en Guantanamo.

Je repense aux images des prisons de Guantanamo
Des hommes dans des cages, traités comme des animaux
En détention loin de Genève et ses conventions

Certains sont innocents de toutes ces accusations
Faire subir aux autres ce qu'on n'aime pas subir

C'est comme ça qu'ils poussent les terroristes à agir
Je dis Attention !!! Car je sens monter la tension
Ces provocations auront de graves répercussions
Nos dirigeants passent leur temps à semer le vent
Quand vient la tempete, les tours tombent en miettes

Et qui ramassent les pots cassιs? C'est malheureusement
Nous toujours nous encore nous les innocents

Πάμε, φώναξε σ' όλους πως πάμε,
μιλάμε, αγαπάμε, νοιώθουμε και τα δεσμά τους σπάμε.
Ανταμώνουμε και σ' άλλη γλώσσα μιλάμε,
στου ονείρου την άκρη περνάμε.

Noi non vogliamo Bush, il figlio di papa.
Non vogliamo questa guerra che ι contro l'umanita.
Noi prenderemo il sole, il sole e la liberta,
sulla spiaggia di Guantanamo il vento ci portera.
Non stiamo zitti...
Noi non vogliamo Bush...
Lets wonder, lets fly, lets find us
in Guantanamo and free the fire.

Πάμε σαν διψασμένα πουλιά
μέχρι το Γκουαντανάμο
να πάρουμε τη φωτιά.

Vamos como pajaros del fuego
en Guantanamo,
libertaramos el fuego
Des oiseaux volent vers les terres
De Guantanamo l'ξle de l'enfer

Πάμε σαν διψασμένα πουλιά
μέχρι το Γκουαντανάμο
να πάρουμε τη φωτιά.

Lets wonder, lets fly, lets find us
in Guantanamo and free the fire.

Δευτέρα 26 Μαρτίου 2012

Ecole francohellénique Jeanne d'Arc

Francophonie 2012
Un voyage dans l'amour


Hélène Molfeta, élève de la 2ème classe du lycée Jeanne d’Arc, a obtenu le prix (diaporama vidéo) au Concours hellénique de la Francophonie 2012 pour sa vidéo « Un voyage dans l’amour ». Le 17 mars 2012, son professeur, Mme Maria Stefanou s’est rendue à l’Institut Français d’Athènes pour recevoir le prix.

Photo 1 : Mme Odile Cobacho, attachée pour la coopération éducative,
Mme Hélène Bei et Mme Maria Stefanou

Photo 2 : Mme Hélène Bei et Mme Maria Stefanou


Κυριακή 25 Μαρτίου 2012

Les films préférés du Cours Spécial par Alex et Jean (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)

Les films préférés du Cours Spécial

par Alex et Jean

La Guerre des boutons

http://www.youtube.com/watch?v=CdeTRD-AaLs

Amélie

http://www.youtube.com/watch?v=sECzJY07oK4

Asterix And Obelix Take On Caesar

http://www.youtube.com/watch?v=pXq-Z65dAd0

Astérix et Obélix: Mission Cléopâtre

http://www.youtube.com/watch?v=XlhihCd6qtw&feature=fvst

Les aventures de Rabbi Jacob

http://www.youtube.com/watch?v=sl0vGuQENQA

La grande vadrouille

http://www.youtube.com/watch?v=uQkg8ITtGN8

Le Gendarme et les extra-terrestres

http://www.youtube.com/watch?v=ROc5JdNZ9ss

Les Choristes

http://www.youtube.com/watch?v=anh7Enari2U

Kimbu: Ταινία μικρού μήκους για το ρατσισμό.


Στα πλαίσια προγράμματος Comenius με τίτλο "ABCD" Art Builds Cultural Diversity - Η Τέχνη γεφυρώνει την πολιτισμική διαφορετικότητα, δημιουργήθηκε από τους μαθητές του Καλλιτεχνικού Σχολείου Ηρακλείου το παραπάνω βίντεο.
Στο πρόγραμμα συμμετείχαν ακόμη 3 σχολεία από Τουρκία, Πορτογαλία και Γερμανία.

Παρασκευή 23 Μαρτίου 2012

Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012

1ο βραβείο γαλλοφωνίας στο Μουσικό σχολείο Τρικά λων/ 1er prix du concours de la francophonie à l' école musicale de Trikala

Συγχαρητήρια στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων! Εξαιρετική δουλειά!
Συγχαρητήρια και στους συνεργάτες μας από το Ecole Jeanne d' Arc!

Bravo à tous les participants au concours de la francophonie et surtout à l΄ école musicale de Trikala et à nos amis de l΄école francohellenique Jeanne d΄ Arc!!

ακούστε εδώ
heureux qui comme moi...

21 Mαρτίου: καλημέρα στην άνοιξη- καλημέρα στην ποίηση / bonjour au printemps- bonjour à la poésie


ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ
Σύντομο ιστορικό: Η ΕταιρείαΣυγγραφέων θέσπισε την Ημέρα Ποίησης το 1998, επιλέγοντας για τον εορτασμό τηςτην 21η Μαρτίου· ημέρα της εαρινής ισημερίας-αρχή της άνοιξης. Το 2001 η UNESCO, ύστερα από εισήγηση του προέδρου της ΕταιρείαςΣυγγραφέων πρέσβη Βασίλη Βασιλικού, υιοθέτησε την «Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης»αναθέτοντας στη χώρα μας να οργανώσει τον πρώτο διεθνή εορτασμό. Την εκτέλεσητης απόφασης ανέλαβε να υλοποιήσει το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου το οποίο από τότεσυμμετέχει κάθε χρόνο στον εορτασμό.
Το 3ο Γυμνάσιο σ’ αυτή τη γιορτή της άνοιξης και της ποίησηςσυμμετέχει με μια αναφορά στο μεγάλο νεοέλληνα ποιητή Νικηφόρο Βρεττάκο, τονοποίο η χώρα μας έχει ορίσει ως τιμώμενο πρόσωπο για τη χρονιά που διανύουμε.
Για το σκοπό αυτό σας προσκαλούμενα δείτε και να διαβάσετε ποιήματα τουΝικηφόρου Βρεττάκου, που αντέγραψαν και απέδωσαν με τον προσωπικό τους χαρακτήρα , μαθητές μας. Τα ποιήματα έχουν αναρτηθεί σε πίνακεςστο ισόγειο του σχολείου.
Μπορείτε ακόμη να παρακολουθήσετεειδικό αφιέρωμα στον ίδιο ποιητή, σήμερα στις έξι το απόγευμα, από το κανάλιΕΤ1. Πρόκειται για ντοκιμαντέρ από τη σειρά «Η δε πόλις ελάλησεν» με τίτλο«Μάνη- Νικηφόρος Βρεττάκος».

Aujourd'hui 21 mars, jour universel de la poésie; nos élèves ont creé des tableaux inspirés par les poèmes de Nikiforos Vrettakos, le poète honoré de l' annee 2012, en Grèce.


Σάββατο 17 Μαρτίου 2012

Παγκόσμιες ημέρες / Journées internationales


Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα Γαλλοφωνίας στις 20 Μαρτίου, ξεκινά η παρούσα ανάρτηση, όπου επιθυμούμε στα σχόλια - απαντήσεις σας να γράφετε καθημερινά την παγκόσμια ημέρα που εορτάζουμε.



Σάββατο 10 Μαρτίου 2012

Γλωσσοδέτες / Tongue Twisters

Γλώσσεψα την μπέρδα μου

Στην ελληνική λαογραφία ο όρος γλωσσοδέτης ή γλωσσολύτης ή και «καθαρογλώσσημα» αποτελεί συνήθως μια πρόταση, την οποία πρέπει κανείς να επαναλάβει ή να επαναλαμβάνει συνεχώς ταχύτερα, με λέξεις που μοιάζουν μεταξύ τους, περισσότερο όμως πλαστές, και που καθίστανται έτσι δυσπρόφερτες προκαλώντας τα γέλια με τους αποτυχόντες την ορθή επανάληψη.

Παλαιότερα αποτελούσε και «τεστ» προφορικών εισαγωγικών εξετάσεων στις στρατιωτικές Σχολές.

Της καρέκλας το ποδάρι ξεκαρεκλοποδαρώθηκε και την πήγαν στον ξεκαρεκλοποδαροτή να την ξεκαρεκλοποδαρώσει.

Γράψτε στα σχόλια γλωσσοδέτες στην Ελληνική & στη Γαλλική γλώσσα.

Πέμπτη 8 Μαρτίου 2012

Roy Carroll par G.S et A.K (Cours Spécial) Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά

ROY CARROLL

par G.S. (Cours Spécial) Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά


Naissance : 30 septembre 1977


Nationalité : Irlande du Nord


Club actuel : Olympiakos


Taille : 1.88 m


Période pro : depuis 1995


Poste : Gardien du but


Palmarès : Champion d'Angleterre en 2003 avec Manchester United


Champion d'Angleterre de D4 en 1997 avec Wigan


Parcours professionnel :


Saisons Equipes M.B.


1995-1997 Hull City 50 (0)


1997-2001 Wigan Athletic 167 (0)


2001-2005 Manchester United 72 (0)


2005-2007 West Ham 35 (0)


2007-2008 Glasgow Rangers 1 (0)


2008-2009 Derby County 38 (0)1


2009-2011 OB Odense 58 (0)


2011-2012 OFI Crète 16 (0)2


2012- Olympiakos 2 (0)




Sélections en équipe nationale :



Années Équipe M.B.


1998-1999 -Irlande du Nord espoirs 11(0)


1997-2006 -Irlande du Nord 19(0)

Colin Kazim-Richards par G.S. (Cours Spécial)


Colin Kazim-Richards

par G.S. (Cours Spécial), Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά

Colin Kazim-Richards est né le 26 août 1986 à Leytonstone en Angleterre. Il est connu aussi sous le nom de Kâzım(c’est le prénom avec lequel ses spectateurs l’appellent). C’est un footballeur international de nationalité turque, évoluant au poste d'attaquant.

Kazim-Richards fait son école primaire à Walthamstow et la il commence à avoir une grande passion pour le football. C’est pourquoi, c’est un athlète excellent avec une longue expérience.

En ce moment, il est footballeur de l’équipe grecque Olympiakos du Pirée mais il fait partie de l’équipe nationale de Turquie.

Πέμπτη 1 Μαρτίου 2012

HARD ROCK-METAL par Jason Filippopoulos (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)

HARD ROCK-METAL (Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά)

par Jason Filippopoulos

L’histoire de cette musique vient des années 70. C’est un genre de la musique rock. Les premiers groupes étaient Led Zeppelin, Black Sabbath, Deep Purple et après Judas Priest et Iron Maiden. Sa création est liée à une sorte de rage des jeunes qui voulaient exprimer leurs sentiments et se révolter contre le monde.

Au cours de ces quarante dernières années, la musique Metal se décline de différentes manières. Citons les plus populaires:

*Thrash Metal (Metallica, Megadeth, Slayer…)

*Death Metal (Arch Enemy, Death, Slipnot)

*Black Metal (Rotting Christ, Celtic Frost…)

*Power Metal (Iron Maiden, Judas Priest, Nevermore…)

*Epic Metal (Blind Guardian, Rhapsody, Nightwish…)

LE SON

Les instruments que la majorité des groupes « metal » utilise sont des guitares électriques, des batteries et la guitare basse électrique.

*La Guitare Électrique

Un des instruments des plus importants de la musique rock et metal est la guitare électrique. Après 1931, la guitare électrique est devenue nécessaire pour le jazz et le rock & roll à cause de sa capacité à varier le son de « clair à altéré ».

*Les Batteries

Le set est composé de :

-le bass drum

-le hi-hat

-le crash

- le ride

-les tom-tom drums

-le floor tom

Certains musiciens qui jouent de la batterie utilisent des tailles différentes en accordant la musique qu’ils préfèrent. En ce qui concerne le rock metal, les groupes utilisent le double bass drum pour avoir des rythmes plus rapides.

*La guitare Basse Electrique

C’est une forme de contrebasse, destinée à « remplir » la chanson.

Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου 2012

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ TOY ΣΤΑΥΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ, στη Μικαέλα – Ελένη Γκάμπρια (Cours Spécial), Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά Jeanne D’Arc



ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ TOY ΣΤΑΥΡΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ
στη Μικαέλα – Ελένη Γκάμπρια (Cours Spécial)
Ελληνογαλλική Σχολή Πειραιά Jeanne D’Arc





Στην εκπομπή σας «Πρωταγωνιστές» με ποιο κριτήριο επιλέγετε τα θέματά σας;

- Αναζητούμε κατά κανόνα άφθαρτα τηλεοπτικά πρόσωπα που να μπορούν να διηγηθούν την περιπετειώδη ζωή τους χωρίς όμως να γίνονται θεατρίνοι. Συνήθως βέβαια, πρώτα εντοπίζουμε το θέμα και μετά τους ήρωες του. Με τους συνεργάτες μου κάνουμε μια διεξοδική έρευνα, «ζυγίζουμε» τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των προσώπων και αποφασίζουμε. Καθοριστικό ρόλο στην τελική επιλογή έχει το ένστικτο. Να διαβλέψουμε δηλαδή ποιος πρωταγωνιστής θα εκπροσωπήσει επαξίως την δική του «μικρή κοινωνία».




Στις ανθρώπινες ιστορίες που επιλέγετε να παρουσιάσετε ποιος είναι ο ρόλος της έρευνας και ποιος της αναζήτησης της αλήθειας;





- Νομίζω ότι αυτό που αναγνωρίζουν όλοι στους Πρωταγωνιστές, είναι ότι είναι μια εκπομπή που προσπαθεί με τόλμη και χωρίς ταμπού – με σεβασμό όμως - να παρουσιάσει άγνωστες «κλειστές» κοινωνίες। Τα σύνορα της μεγάλη μας κοινωνίας δεν τελειώνουν σε 5 κύριους δρόμους. Υπάρχουν και τα πίσω στενά και οι απέναντι λόφοι. Αιρετικές απόψεις, πρωτοπορίες ή μειοψηφίες, γκέτο ή ερευνητικά κέντρα, διάνοιες ή «τρελοί», όλοι αυτοί «μαθαίνουν» μέσα από τους «Πρωταγωνιστές» στον κόσμο ότι πέρα από τον μικρόκοσμο του καθενός, υπάρχει μια πολύπλοκη κοινωνία που για να την αλλάξεις ή για να αλλάξεις εσύ μέσα της, πρέπει να τη γνωρίσεις. Αυτό προϋποθέτει έρευνα, σεβασμό στη γνώση αλλά και στην αλήθεια του κάθε πρωταγωνιστή.






Η δημοσιογραφία σας έχει ανθρωποκεντρικό περιεχόμενο. Πολλές φορές καταγράφετε τον ανθρώπινο πόνο αλλά και σε αυτές τις περιπτώσεις δίνετε στις ιστορίες σας ένα θετικό μήνυμα, ή μια ελπίδα. Πώς το επιτυγχάνετε;





- Ο πόνος δεν είναι κάτι έξω από τη ζωή του ανθρώπου. Είναι μέρος της αληθινής ζωής και ως τέτοιον τον καταγράφουμε. Από μια απόσταση όμως. Δε γινόμαστε ένα με αυτόν, δε γινόμαστε ψυχοπονιάρηδες, δεν είναι αυτός ο ρόλος του δημοσιογράφου. Προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τον πόνο και τελικά να αντλήσουμε γνώση από αυτόν και ίσως και δύναμη.


Interview accordée par Stavros Théodorakis
à Mikaela – Eleni Gkampria (Cours Spécial)


Selon quel critère choisissez-vous les sujets pour votre émission télévisée "Protagonistes"?

Tout d'abord nous sommes en quête de personnes de télévision qui ne soient pas usées et qui puissent raconter leur vie aventureuse, sans se donner en spectacle. Bien sûr, le plus souvent, nous repérons tout d'abord le sujet et puis après ses héros. Mes collaborateurs et moi, après une enquête détaillée, nous "réfléchissons" sur les pour et les contre et enfin nous décidons. Mais ce qui joue le rôle déterminant dans notre choix final, c'est l'instinct. Entrevoir, donc, quel protagoniste méritera de représenter la "petite société" dans laquelle il vit.

Dans les histoires humaines que vous choisissez de présenter, quel est le rôle de l'enquête et quel est celui de la recherche de la vérité?

Je pense que ce que tous reconnaissent à l’émission "Protagonistes", c'est qu'il s'agit d'une émission qui cherche à présenter avec témérité, sans tabous - et pourtant avec respect - des sociétés inconnues, bien fermées. Notre société si étendue ne se limite pas aux cinq rues principales. Il y a encore les petites rues étroites, les collines d'en face. Opinions hérétiques, avant-garde ou minorités, ghettos ou centres de recherche, génies ou "fous", tous apprennent à travers "Protagonistes" qu'au delà du microcosme de chacun, il existe une société complexe que l’on doit avoir connue pour pouvoir la changer ou pour changer en elle. Ce qui présuppose enquête, respect de la connaissance ainsi que de la vérité de chaque protagoniste.

Votre journalisme a un sens anthropocentrique. Vous peignez souvent la douleur humaine mais, même dans ces cas-là, vous donnez à vos histoires un message positif ou un espoir. Comment y arrivez-vous?

La douleur ne se trouve pas hors de la vie de l'homme. Elle fait partie de la vraie vie et c’est en tant que telle que nous la peignons. Mais à distance. Nous ne faisons pas un avec elle, nous ne devenons pas compatissants, ce n'est pas le rôle du journaliste. Nous cherchons à interpréter la douleur et, enfin, à en puiser de la connaissance même de la force.

Τρίτη 14 Φεβρουαρίου 2012

ΓΕΙΑ! , Salut!

Θαλασσοφόρος άνεμος

στα βράχια γονατίζει

Μια αλκυόνη άπειρη,

τρεκλίζοντας στην άμμο,

τον οίστρο κυνηγά

Ο ήλιος ολομέθυστος

στα σύννεφα σκοντάφτει,

χαμογελά γλιστρώντας

Σαν ντροπαλό παιδάκι

σηκώνεται δειλά

Βλέπει την αλκυόνη

και της φωνάζει

« γεια!»


Vent venant de la mer

s'agenouille sur les rochers

Une alcyone infinie(sans experience),

titube dans le sable,

poursuivont l'oestre(la verve)

Ivre le soleil

trébuche dans les nuages,

il sourie en glissant

Comme un enfant pudique

se dresser timidement,

voit alcyone et il lui cris

poème de Ελένη Μωυσιάδου-Δοξαστάκη en traduction libre de Grecque...



Λύτρα


Σαν Λεωνίδας δίνει μάχες η ψυχή.
Μονάχα χάνοντας κερδίζει.
Καλός στρατιώτης∙ αγαθός, που αψηφά
Του τόπου τα γυρίσματα,
Του Εφιάλτη τα όνειρα
Και κάποιου Ξέρξη υπερφίαλου
Τις βουλές.

Ελένης Μωυσιάδου-Δοξαστάκη, Έλυτρα και λύτρα, εκδ. ΟΔΥΣΣΕΑΣ, Οκτ. 2009, σελ. 33

Κριτική παρουσίαση της συλλογής "Έλυτρα και λύτρα"

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΡΟΔΑΣΚΑΛΑΚΗΣ

Ελένη Μωυσιάδου- Δοξαστάκη, Έλυτρα και Λύτρα
( Ποίηση, εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 2009)


Θα ξεκινήσω μιλώντας για τον ποιητικό λόγο, την ποιητική γλώσσα, και την ποιητική ιδεολογία της φίλης και συναδέλφου Ελένης Μωυσιάδου με δύο προειδοποιήσεις. Δεν είναι δικές μου, είναι της ποιήτριας. Η πρώτη είναι ο ίδιος ο τίτλος της συλλογής: Έλυτρα και Λύτρα. Η δεύτερη είναι στο εσώφυλλο, πριν από την αφιέρωση στις κόρες της. Διαβάζω: Γιατί η ποίηση είναι ο μόνος λόγος-ήχος που μπορεί να αρθεί στο ύψος της σιωπής για όσα δεν μπορεί κανείς …να μιλάει.
Τούτο σημαίνει ότι η ποιητική γλώσσα ουσιαστικά είναι το κομμάτι που καταφέρνει να αποσπάσει ο ποιητής από την ατελεύτητη χώρα της σιωπής, από την άηχη χώρα του άρρητου. Η ποίηση, επομένως, στη γλωσσική της διατύπωση –ασφαλώς και δεν εξαντλείται στη γλώσσα το φαινόμενό της- συγκροτεί μια γλωσσική οικοδομή που αίρεται στο ύψος της σιωπής. Σχηματοποιώ μαζί σας αυτά που αποκομίζω από τη δεύτερη, είπαμε, προειδοποίηση της ποιήτριας∙ θα έρθω και στην πρώτη, του τίτλου. Λοιπόν: η ποίηση είναι ύψος και σιωπή. Ωστόσο, κάθε ύψος υποβάλλει και επιβάλλει την ανάγκη της πτήσης.
Όμως πώς τελείται αυτή η πτήση; Το πού τελείται, σε ποιο χώρο δηλαδή, σε ποια θεματική περιοχή, μας το παρουσίασε με πειθώ και καίριο λόγο ο αγαπητός Αντώνης. Το πώς τελείται αυτή η πτήση, τούτο πρέπει να το αναζητήσουμε στον ίδιο τον ποιητικό λόγο. Ο λόγος έχει τα πτερά, γι’ αυτό και ο Όμηρος είπε τα έπεα πτερόεντα, ο δε Πλάτωνας τον ποιητή πτηνόν κούφον, ελαφρό πετούμενο. Η Μωυσιάδου όχι τυχαία στο μέσον περίπου της συλλογής της τοποθετεί το ποίημα με τον τίτλο Πτερόεν –σαφής υπαινιγμός στην πτητική δυνατότητα του λόγου αλλά και στα πιθανά ατυχήματα που συνοδεύουν κάθε πτήση. Το συγκεκριμένο ποίημα παρακολουθεί την ανθρώπινη περιπέτεια-πτήση στον χώρο και τον χρόνο για την αναζήτηση της ακριβούς γνώσης του κόσμου. Η ποιήτρια μάλιστα δηλώνει στο τέλος του ποιήματος την ανεπάρκεια του πτερόεντος λόγου για την εξακρίβωση του μυστηρίου της ύπαρξης και του κόσμου, δανειζόμενη τη ρήση του Πυθαγόρα: Σοφός μονάχα ο Θεός, εδώ που τα μιλάμε… οι απαντήσεις έπεα κι ως άνθρωποι- ξεχνάμε.
Πριν συνεχίσω αυτό το εντελώς προσωπικό ερμηνευτικό ταξίδι στη συλλογή της Μωυσιάδου, ας σταματήσω και πάλι για να αναλογιστώ πού έχω φτάσει αλλά και τι έχει προστεθεί ωστόσο στις αποσκευές μας. Η ποίηση λοιπόν είναι λόγος πτερόεις που μας αίρει στη σιωπή και τη λήθη. Η λήθη είναι τώρα το καινούριο στοιχείο, με βάση το ποίημα Πτερόεν. Χρήσιμο είναι στο σημείο αυτό να σκεφτούμε ότι η λήθη είναι θεμελιακό στοιχείο της ίδιας της ποίησης, όπως τουλάχιστον αναφέρεται στην ιδρυτική της ποιήσεως πράξη, με βάση όσα οι Μούσες εκμυστηρεύονται στον Ησίοδο, ποιητή της Θεογονίας. Κατά τούτο και η λήθη είναι πτερόεσσα, είναι πράξη δηλαδή ελευθερίας. Σε αυτήν την πράξη εστιάζει και από τον ίδιο τον τίτλο του, το κομβικό για τη συλλογή ποίημα Έλυτρα λήθης. Έτσι φτάνουμε τώρα σε ό,τι υποσχέθηκα στην αρχή, στον τίτλο της ίδιας της συλλογής: Έλυτρα και Λύτρα.
Θα μου πει κάποιος και με το δίκιο του ότι ο τίτλος αυτού του ποιήματος Έλυτρα λήθης δεν είναι ακριβώς ο τίτλος της συλλογής. Ωστόσο, το ίδιο το ποίημα αντιτείνει επιχείρημα, καθώς διαλαμβάνει στο περιεχόμενό του τον όρο Λύτρα, τον οποίο διασυνδέει με τον όρο μνήμη: διαβάζω τον στίχο: «τους ζωντανούς, λένε, η μνήμη εκδικείται και λύτρα απαιτεί». Για να τα βάλουμε όμως σε μια σειρά τα πράγματα. Τι σημαίνει ο όρος Έλυτρα: είναι από το αρχαίο ρήμα εἰλύω και ο όρος έλυτρον σημαίνει: κάλυμμα, περιτύλιγμα, καθεμιά από τις ανώτερες και σκληρές φτερούγες των κολεόπτερων και άλλων εντόμων που αποτελούν επικάλυμμα για τις κατώτερες φτερούγες, σκληρό περίβλημα σε όργανα, όπως μύες και τένοντες. Θα έλεγε επομένως κανείς ότι έλυτρον σημαίνει και φτερό και προστασία.
Υπό την έννοια αυτή, ο τίτλος του ποιήματος Έλυτρα λήθης μπορεί να αποδοθεί ως τα προστατευτικά φτερά της λήθης, που μας βοηθούν να πάμε πέρα από τον χώρο και τον χρόνο, πέρα από την οδύνη και τη συνείδηση, πέρα από την τυραννία της μνήμης και των απαιτήσεών της, πέρα από το πάθος του καθ’ημέραν βίου. Διαβάζω από το ποίημα Έλυτρα λήθης: κι όταν η λήθη αμφιδρομεί μες στις ξερολιθιές, ψυχή/καμιά δε φυλακίζεται.. Τώρα φαίνεται πως το αίνιγμα του τίτλου της συλλογής λύεται ή τουλάχιστον αποκτά προσβάσεις για την επίλυσή του. Ας προσθέσω σε κάθε ουσιαστικό του τίτλου ΄Ελυτρα και Λύτρα τους όρους που βρήκα στο ποίημα: Έλυτρα λήθης και Λύτρα μνήμης. Σε αυτό το δίπολο συμπυκνώνεται η ποιητική της Μωυσιάδου. Η μνήμη είναι τόσο κοντά στη λήθη όσο και οι όροι Έλυτρα και Λύτρα∙ ένα έψιλον τους χωρίζει. Η μνήμη είναι η λύτρωση της λήθης και η λήθη είναι η λύτρωση της μνήμης. Σε αυτό το παράδοξο, όπου η απώλεια είναι κέρδος και το κέρδος απώλεια πετούν τα Έλυτρα και καταβάλλονται τα Λύτρα. Μόνο που το σιωπηλό, άρρητο και πτερόεν Έλυτρον και Λύτρον είναι η ίδια η Ψυχή. Διαβάζω το υπέροχο κατ’εμέ ποίημα Λύτρα:

Σαν Λεωνίδας δίνει μάχες η ψυχή.
Μονάχα χάνοντας κερδίζει.
Καλός στρατιώτης∙ αγαθός, που αψηφά
Του τόπου τα γυρίσματα,
Του Εφιάλτη τα όνειρα
Και κάποιου Ξέρξη υπερφίαλου
Τις βουλές.

Αυτές τις μάχες δίνει η ψυχή, η οποία είναι ουσιαστικά ο πτερόεις λόγος της ποίησης. Αυτή η ψυχή, σύμφωνα με την Μωυσιάδου, «σαν το δραπέτη/ ή ως πνοή ανέμου ξεγλιστρά/ τους επαλλήλους κύκλους ν’ανιχνεύσει/μιας τάξης κοσμικής, /όπου το νυν και το αεί/ ορθοτομούν το χάος.» Αυτή την ανίχνευση η ποιήτρια την επιχειρεί με όργανο πτήσης τον ίδιο τον ελληνικό λόγο στη διαχρονία του. Έτσι μόνον μπορεί η Μωυσιάδου, όπως έχει δείξει με γνώση και με τρόπο σε άρθρο της η αγαπητή Τασούλα Μαρκομιχελάκη, να διατρέχει όλες τις σφαίρες της ελληνικής γλωσσικής επικράτειας.
Γι’ αυτό και χρησιμοποιεί, για να δανειστώ και να παραλλάξω τον Ελύτη, «λέξεις ερχωμένες από πολύ παλαιά ή άλλες νεότερες, ακόμα και ιδιωματικές» οι οποίες συνωστίζονται στην άκρη της πένας της και σαλεύουνε σαν κάτι να ζητάνε και αναπηδούν ως το σημείο να σε πιτσιλάνε στο πρόσωπο και τα μάτια.». Η Ελένη μας πιτσιλάει το πρόσωπο και τα μάτια με τέτοιες λέξεις, οι οποίες ωστόσο δεν μειώνουν την όρασή μας, την οξύνουν και την διανοίγουν. Διότι δεν είναι το χέρι που τρίβει τα μάτια μας για να δούμε καλύτερα τον κόσμο, είναι ο λόγος που είδαμε, ο λόγος που ακούσαμε, ο λόγος που είπαμε ή δεν είπαμε. Ενδεικτικά μόνον αναφέρω τις λέξεις: μυθίζει, δέργμα, μορόεις, μυλαύλακο, παννυχίζει, τηλαυγής.
Είναι μάλιστα ενδιαφέρον από τη μια και ανοίκειο από την άλλη στην ποιητική μας παράδοση το γεγονός ότι η ποιήτρια συγκροτεί δημοτικούς ρυθμούς με λόγιες, αρχαιοπρεπείς ή αρχαίες λέξεις. Ένα παράδειγμα: δίχα ο χρόνος τέμνεται κι αμφίθυμος μυθίζει/ μια ρήτρα αποφατική /σαν μιας ευθύνης «οίδα»/δεδικασμένο απ’ την τυφλή –κατά κανόνα/Δίκη. Η Μωυσιάδου φαίνεται να πιστεύει σε αντίθεση με τη σεφερική αρχή για την απλότητα στη γλώσσα της ποίησης πως εξ ορισμού δεν πρέπει να αποκλείονται στον ποιητή οι αναλήψεις από το ταμείο της γλωσσικής διαχρονίας. Αντιθέτως επιτρέπονται, για να μην πω επιβάλλονται, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τον Ελύτη. Η συλλογή της αυτό καταθέτει ως ποιητική πρακτική, και τούτο συνιστά έναν πρόσθετο προβληματισμό για τη γλώσσα, στην οποία κάθε φορά γράφεται η ποίηση ή οφείλουν οι ποιητές να τη γράφουν. Προσωπικά δεν είμαι αντίθετος στον ερανισμό, στη διάνθιση ή την αναπαρθένευση της γλώσσας, όταν στο όλον του ποιήματος και του ρυθμού του δεν δημιουργούνται προβλήματα.
Η Μωυσιάδου ως επί το πλείστον σε τούτο το προκλητικό για τα σύγχρονα ποιητικά γλωσσικά ήθη εγχείρημά της αποφεύγει τις κακοτοπιές και αρθρώνει έναν λόγο –«κλειδί παλίντροπο στου μύθου τις χορδές», έναν λόγο που ασφαλώς δείχνει πόσο υποψιασμένη είναι για το ποιητικό φαινόμενο αλλά και για την ίδια τη ζωή. Έναν λόγο που γίνεται σύγχρονος και αρχαίος συρτός χορός πάνω στη δισύλλαβη Γαία, κάτω από τα χέρια του ουρανού που μας τραβά στο άφθογγο με ορμή. Γύρω μονάχα παρελθόν και μέλλον, όπως λέγει η ποιήτρια, και στο μέσον θα πρόσθετα μια σπονδή με ένα κροντήρι λεπτοδουλεμένο που έχει μέσα του για κρασί τα Έλυτρα και τα Λύτρα ενός τιμαλφούς ποιητικού λόγου, που ανεμίζει και πλέει ήδη στα βαθιά του γλωσσικού μας πόντου κι έχει την πλώρη βάλει γι’ ακόμη μεγαλύτερα και δυσκολότερα εύγε.
Ελένη, σ’ ευχαριστώ για τούτο το ερέθισμα και για τούτο το ταξίδι στον ατελεύτητο της ποίησης πόντο.

Περιοδικό ΔΙΑΛΟΓΟΣ, τεύχος 20- 21, Μάρτιος 2011

Κριτική προσέγγιση στο "Συρτό χορό"



Ήδη στις πρώτες κριτικές που γράφτηκαν για την ποιητική συλλογή της Ελένης Μωυσιάδου Έλυτρα και λύτρα (εκδόσεις Οδυσσέας 2009) –τόσο δημοσιευμένες στον Τύπο όσο και διατυπωμένες σε επιστολές που έλαβε η ποιήτρια– επισημάνθηκε ως κεντρική θεματική της ο χρόνος.

Τα σχόλια εκείνα είναι ποικίλα και εύστοχα· ωστόσο, αναπόφευκτα, κινούνται σε μια γενικότερη θεώρηση της συλλογής. Γι’ αυτό προτίμησα εδώ σήμερα να “διαβάσω” μαζί με τους αναγνώστες μας ένα απ’ τα ποιήματα της ευαίσθητης συναδέλφου φιλολόγου, σε μιαν απόπειρα να αναδείξω τη «φιλοσοφημένη αντίληψη του χρόνου» που, όπως γράφτηκε, διακρίνει το έργο της.

Ας θυμηθούμε όμως πρώτα το ποίημα για το οποίο ο λόγος: τον “Συρτό χορό”, που τον ξεχώρισα αμέσως όταν πρωτομελέτησα τη συλλογή.

Συρτός χορός

Συρτός χορός αφορισμών – πέντε αισθήσεις πλάνες.

Χαλκείο απάτης έμπεδο για μέρες δανεικές.

Ηνεμόεσσαι άκριαι – ανάροτες αλάνες

κι ένα κλειδί παλίντροπο στου μύθου τις χορδές.

Φευ! Το παρόν, το παρελθόν- ρήτρα διαχρονική:

Αίμα και φως αίμα για φως

και πάλι απ’ την αρχή.

Πίσω απ’ τους φθόγγους άφθογγος

αναβαθμός αιώνων

σαν κομπολόι μοίρας.

Κι έξω δυο συλλαβές

γυμνές και ολοστρόγγυλες

στα νύχια της αλμύρας.



Γαί-α! Μητέρα άδολη κι αθώα μητριά.

Γαί-α! Μητέρα άλικη πληγή πάνω στα χέρια.



Κι ύστερα δείπνος μυστικός – κρυφή η προδοσία.

Λύτρα πληρώνουν κι οι θεοί για την αθανασία.

Ηνεμόεσσαι άκριαι – στείρα διαλεκτική.

Σαν είν’ ο χρόνος σιτευτός οι άσωτοι πολλοί.



Φευ! Το παρόν, το παρελθόν-

ρήτρα συγχρονική:

Αίμα και φως αίμα για φως

και πάλι απ’ την αρχή.



Πίσω απ’ τις λέξεις άφθογγος

αναβαθμός αιώνων

σαν κομπολόι μοίρας.

Κι έξω δυο συλλαβές

γυμνές και ολοστρόγγυλες

στα νύχια της αλμύρας.



Γαί-α! Μητέρα, μητριά! μισή στα παραμύθια,

Που εφτασφράγιστη κρατάς πανάρχαια βουλή,

Μ’ ένα δικό σου μυστικό γερνώ από συνήθεια:

Ξέρεις πως κι η αλήθεια σου μου δόθηκε μισή.



Τώρα αρνείται κι ο βωμός – αδώρητος η πείρα,

μες στον ανεμοστρόβιλο θυσία να δεχτεί.

Ηνεμόεσσαι άκριαι – ανάγλυφα στη χείρα

τριάντα τα αργύρια κι άβυσσος η ψυχή.



Φευ! Το παρόν, το παρελθόν-

ρήτρα μελλοντική:

Αίμα και φως αίμα για φως

και πάλι απ’ την αρχή.

Πίσω απ’ τις φράσεις άφθογγος

αναβαθμός αιώνων

σαν κομπολόι μοίρας.

Κι έξω δυο συλλαβές

γυμνές και ολοστρόγγυλες

στα νύχια της αλμύρας.



Γαί-α! Μητέρα, μητριά, μαζί σου θα χαθώ.

Εσύ μισή στο μύθο σου κι εγώ στο μυστικό.

Η ποιήτρια εξαρχής κατευθύνει τον αναγνώστη της να διαβάσει το ποίημα σε μια χρονική αλληλουχία: τονίζει με μαύρα στοιχεία τα επίθετα διαχρονική, συγχρονική, μελλοντική, που κινούνται πάνω στον οριζόντιο άξονα του χρόνου, από το παρελθόν προς το μέλλον. Και οι τρεις είναι χαρακτηρισμοί που συνοδεύουν τη λέξη ρήτρα – δηλαδή τον όρο μιας συμφωνίας, ενός συμβολαίου.

Ωστόσο η αλληλουχία στην οποία μας βάζει η Ελένη, αυτό της το “συμβόλαιο” με τον αποδέκτη της ποίησής της, δεν είναι μόνο χρονική: είναι και γλωσσική. (Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, τη λεπτή σχέση της ποιήτριας με τη γλώσσα, αντικείμενο της δουλειάς της – μα και κατεξοχήν εργαλείο της τέχνης της.) Έτσι, άλλες τρεις λέξεις του ποιήματος είναι τονισμένες με μαύρα στοιχεία, κι αυτές αναφέρονται στη γλωσσική επικοινωνία, ξεκινώντας από την πιο πρωτόγονη μορφή γλωσσικής έκφρασης, τους φθόγγους (που όμως είναι και όρος της μουσικής, είναι οι νότες), και συνεχίζοντας με ολόενα και πιο σύνθετες (έντεχνες) μορφές: τις λέξεις και τέλος τις φράσεις.

Οι έξι τονισμένες λέξεις εμφανίζονται ανά δύο, από μία για τον χρόνο και τη γλώσσα, στα τρία ρεφρέν του ποιήματος. Όλο το ποίημα έχει μια στέρεη αρχιτεκτονική δομή που οργανώνεται σε τρία μέρη, τα οποία ορίζονται από την επανάληξη του τρίστροφου ρεφρέν. Τρία μέρη στα οποία χρόνος και γλωσσική έκφραση διαπλέκονται αξεδιάλυτα, σαν να θέλουν να μας δώσουν μιαν ιστορία της ελληνικής γλώσσας – μιαν ιστορία πολύ ξεχωριστή, συμβολική και ταυτόχρονα συγκεκριμένη.

Τα τρία μέρη του ποιήματος λοιπόν ορίζονται από τα τρία ρεφρέν, που το καθένα έχει τρεις στροφές: οι δύο πρώτες είναι πανομοιότυπες και τις τρεις φορές, με μόνη εξαίρεση τις τονισμένες λέξεις· αντίθετα, η τρίτη στροφή του ρεφρέν ποικίλλει εκφραστικά, όμως διατηρεί ως θέμα της την εικόνα της γης (γαία) ως μητέρας-μητριάς.

Και ο τίτλος – προς τι ένας τίτλος που παραπέμπει στη λαογραφία; Είναι κι αυτός μέρος του παιχνιδιού με τον χρόνο: είναι η χάντρα του κομπολογιού που ανήκει στην ελληνική λαϊκή παράδοση. Μόνο που στο ποίημα η λαϊκή παράδοση δεν στέκεται μόνη της. Συνυφαίνονται διαρκώς: η δημοτική παράδοση, που εκφράζεται ήδη στον τίτλο (ο οποίος επαναλαβάνεται στην αρχή του πρώτου στίχου) αλλά και στους σκόρπιους δεκαπεντασύλλαβους στίχους· και η λόγια, που φαίνεται πρωτίστως στην εκλεπτυσμένη χρήση αρχαίων λέξεων και φράσεων.

Όμως δεν παραπέμπει μόνο σε λαογραφικά δρώμενα ο συρτός χορός.

Δεν θα μπορούσε το μυαλό μας να μην πάει και στα χορικά αρχαίας τραγωδίας. Άλλωστε σε όλη την έκταση του ποιήματος, το παιχνίδι που η ποιήτρια επιδιώκει να παίξει με τον χρόνο μάς επιτρέπει να κινούμαστε ελεύθερα πίσω και μπρος στην ελληνική ιστορία: Έτσι, μαζί με το παρόν, το παρελθόν, συμπράττουν εδώ η αρχαιότητα με τον χριστιανισμό. Η αρχαιότητα εκφράζεται με ομηρικές και προσωκρατικές φράσεις, κινείται στου μύθου τις χορδές, πάνω σ’ ένα βωμό, με μια πανάρχαια βουλή· και ο χριστιανισμός εκφράζεται με επεισόδια που μας μεταφέρουν στην ιστορία του Θείου Πάθους: δείπνος μυστικός, κρυφή προδοσία, τριάντα τα αργύρια, αλλά και ένα λογοπαίγνιο με την παραβολή του Ασώτου (το καταπληκτικό Σαν είν’ ο χρόνος σιτευτός, οι άσωτοι πολλοί), όπου πάλι ο χρόνος είναι ο πρωταγωνιστής.

Αρχαιότητα, χριστιανική παράδοση, λαϊκός πολιτισμός – γλωσσική έκφραση, δρώμενα, δοξασίες: ολόκληρη η πορεία του ελληνισμού σε ένα ποίημα, σε ένα “χορό” που η Ελένη Μωυσιάδου μάς καλεί να χορέψουμε στην αόρατη “ορχήστρα” της ελληνικής ιστορίας, της ελληνικής ποίησης.